Οι Απρόβλεπτες Επιδράσεις του Ατμίσματος – The Unforeseen Effects of Vaping

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes) έχουν γίνει πολύ δημοφιλή ειδικά σε εφήβους και νέους με αποτέλεσμα οι πωλήσεις τους να εκτοξευτούν. Το άτμισμα (vaping), παρόλο που συχνά προωθείται ως λιγότερο επιβλαβές υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος, δεν είναι ακίνδυνο. Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η εισπνοή του θερμαινόμενου αερολύματος συνδέεται με μια σειρά από βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες για την υγεία. Υπάρχουν αναφορές για θανάτους και σοβαρά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το άτμισμα.

Οι κυριότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι:

1. Άμεσες που εμφανίζονται κατά τις πρώτες εβδομάδες χρήσης

• Ξηροστομία και ερεθισμός του λαιμού.
• Ξηρός βήχας και συριγμός λόγω ερεθισμού των αεραγωγών από τον ατμό.
• Πονοκέφαλος, ζάλη και ναυτία λόγω της απότομης πρόσληψης νικοτίνης.
• «Γλώσσα του ατμιστή» (vaper’s tongue) δηλαδή προσωρινή απώλεια ή αλλοίωση της αίσθησης της γεύσης.
• Ταχυκαρδία λόγω διέγερσης του νευρικού συστήματος από τη νικοτίνη.

2. Νευρολογικές και Ψυχολογικές Επιπτώσεις (ιδιαίτερα σε εφήβους)

• Ισχυρός εθισμός καθώςμε τα σύγχρονα ηλεκτρονικά τσιγάρα (ιδιαίτερα τα μιας χρήσης με άλατα νικοτίνης) υψηλές δόσεις νικοτίνης μεταφέρονται πολύ γρήγορα στον εγκέφαλο.
• Βλάβες στην εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων, καθώς η νικοτίνη επηρεάζει αρνητικά τα νευρωνικά κυκλώματα που ελέγχουν την προσοχή, τη μάθηση, τη μνήμη και τον αυτοέλεγχο.
• Άγχος και κατάθλιψη ιδιαίτερα στα νέα άτομα.

3. Επιπτώσεις στο Αναπνευστικό Σύστημα

• Φλεγμονή των πνευμόνων καθώς τα χημικά πρόσθετα και τα αρώματα καταστρέφουν τα κύτταρα των πνευμόνων.
• Επιδείνωση χρόνιων παθήσεων όπως του άσθματος και της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας.
• Σύνδρομο EVALI(E-cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury)

 

Τι είναι το EVALI 

Το EVALI είναι μια σοβαρή, οξεία πνευμονική βλάβη που προκαλείται από το άτμισμα και τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ο όρος εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2019 στις ΗΠΑ μετά από μια μεγάλη έξαρση κρουσμάτων και εισαγωγών σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Δεν πρόκειται για μεταδοτική λοίμωξη, αλλά για μια έντονη τοξική φλεγμονώδη αντίδραση των πνευμόνων σε εισπνεόμενες χημικές ουσίες.

 

Πού οφείλεται το EVALI

Η βασικότερη ουσία που έχει ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη του EVALI είναι η οξική βιταμίνη Ε (vitamin E acetate). Ενώ η βιταμίνη Ε είναι ασφαλής ως συμπλήρωμα διατροφής ή όταν εφαρμόζεται στο δέρμα, η οξική βιταμίνη Ε που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ατμού, όταν εισπνέεται, καταστρέφει τη φυσική προστατευτική επίστρωση των πνευμόνων και προκαλεί σοβαρή βλάβη. Η οξική βιταμίνη Ε χρησιμοποιείται κυρίως σε παράνομα υγρά ατμίσματος που περιέχουν τετραϋδροκανναβινόλη (THC) που είναι το κύριο ψυχοδραστικό συστατικό της μαριχουάνας. Αν και τα περισσότερα  περιστατικά σχετίζονται με προϊόντα THC, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις EVALI και από χρήση αποκλειστικά νικοτίνης ή άλλων χημικών ουσιών όπως φυτικά έλαια, αρωματικά, τοξικά μέταλλα, που μπορούν να προκαλέσουν οξεία φλεγμονή στους πνεύμονες.

 

Συμπτώματα του EVALI

Τα συμπτώματα του EVALI αναπτύσσονται συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες από τη χρήση και μοιάζουν πολύ με αυτά της βαριάς γρίπης ή της πνευμονίας:

• Αναπνευστικά όπωςέντονη δύσπνοια (δυσκολία στην αναπνοή), επίμονος βήχας και πόνος ή σφίξιμο στο στήθος.
• Γαστρεντερικά όπωςναυτία, έμετος, διάρροια και πόνος στην κοιλιά (συχνά εμφανίζονται πριν από τα αναπνευστικά).
• Γενικά συμπτώματα όπωςυψηλός πυρετός, ρίγος, έντονη κόπωση, ταχυκαρδία και ανεξήγητη απώλεια βάρους.

 

Διάγνωση του EVALI

Η διάγνωση του EVALI είναι δύσκολη καθώς δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο τεστ. Οι ιατροί βασίζονται στο ιστορικό ατμίσματος του ασθενούς (εντός των τελευταίων 3 μηνών), σε απεικονιστικές εξετάσεις (όπως η αξονική τομογραφία θώρακος, η οποία δείχνει χαρακτηριστικές θολώσεις στους πνεύμονες) και στον αποκλεισμό λοιμώξεων.

 

Θεραπεία του EVALI

Η θεραπεία απαιτεί συνήθως νοσηλεία σε νοσοκομείο και περιλαμβάνει:

1. Χορήγηση οξυγόνου ή χρήση αναπνευστήρα σε σοβαρές περιπτώσεις.
2. Κορτιζόνη για τη μείωση της φλεγμονής στους πνεύμονες.
3. Άμεση και πλήρη διακοπή οποιουδήποτε προϊόντος ατμίσματος.

Πρόληψη του EVALI

Για την πρόληψη του EVALI συνιστάται πλήρης αποφυγή προϊόντων ατμίσματος και ειδικά παράνομων υγρών άγνωστης προέλευσης. Σε περίπτωση εμφάνισης αναπνευστικών συμπτωμάτων μετά από άτμισμα, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Χρήστος Καλογήρου

Μαθητής, Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κολλέγιο Αθηνών

Christos Kalogirou

Student, Hellenic American Educational Foundation Athens College