Νέοι και Social media

Στη σημερινή εποχή, οι έφηβοι χρησιμοποιούμε τα social media και τις πλατφόρμες αναπαραγωγής μέσω διαδικτύου για πολλούς και διαφορετικούς σκοπούς: για επικοινωνία, ενημέρωση, ψυχαγωγία και για να παρακολουθούμε το περιεχόμενο που μας ενδιαφέρει. Για αρκετούς από εμάς, όμως, αυτά τα ψηφιακά μέσα αποτελούν κάτι περισσότερο από εργαλεία καθημερινής χρήσης· είναι τρόποι έκφρασης και δημιουργίας.

Στη δική μου περίπτωση, τα αξιοποιώ κυρίως για να γράφω, να παρουσιάζω και να προωθώ τη μουσική μου. Μέσα από αυτές τις πλατφόρμες μπορώ να μοιράζομαι τις ιδέες και τα τραγούδια μου, να λαμβάνω ανατροφοδότηση και να αισθάνομαι ότι η δημιουργικότητά μου μπορεί να φτάσει σε ανθρώπους πέρα από τον στενό μου κύκλο.

Όταν είσαι 15 χρονών, πολλές φορές δεν είναι εύκολο να μιλήσεις ανοιχτά για όσα νιώθεις. Όμως ένα τραγούδι μπορεί. Και ένα post ή ένα story μπορεί να φτάσει μια ηχογράφηση μακριά — πολύ πιο μακριά απ’ όσο μπορεί η φωνή μου μέσα σε μια σχολική αυλή. Το ίδιο ισχύει και για τόσα άλλα είδη περιεχομένου που ένας έφηβος μπορεί να ανεβάσει ως δημιουργία: όπως χιουμοριστικά video, κείμενα, χορογραφίες, κατασκευές.

Έτσι, τα social media και οι ψηφιακές πλατφόρμες δίνουν σε έναν έφηβο-δημιουργό τη δυνατότητα:

• να δείξει τη δουλειά του,
• να βρει ένα κοινό,
• να νιώσει ότι κάτι που φτιάχνει έχει αξία,
• να συνδεθεί με άλλους που μοιράζονται το ίδιο πάθος.

Αυτό είναι κάτι που καμία προηγούμενη γενιά δεν είχε σε τέτοια έκταση.

Μαζί με την έκφραση όμως, έρχονται και προκλήσεις.

Για παράδειγμα, όταν αρχίζεις να περιμένεις “likes” και μηνύματα για να νιώσεις καλά με αυτό που έγραψες ή τραγούδησες, τότε η τεχνολογία αρχίζει να επηρεάζει την αυτοεκτίμησή σου. Βρίσκεσαι μπροστά σε φόβους που δεν είχες αντιμετωπίσει πριν, βιώνεις έντονα απόρριψη και αποδοκιμασία — και σταδιακά αρχίζεις να αμφισβητείς την ίδια σου την αξία, επειδή ο ψηφιακός κόσμος δεν ανταποκρίθηκε όπως περίμενες. Και κάπως έτσι, ένα απλό post μπορεί να σου ρίξει τη διάθεση, να σε κάνει να σκέφτεσαι: “Μάλλον δεν έχει νόημα να συνεχίσω, κανείς δεν ενδιαφέρεται.”

Διαρκώς καλείσαι να αντέξεις τη σύγκριση. Όταν με κάθε δημοσίευση, ο 15χρονος που γράφει μουσική συγκρίνει τον εαυτό του με άλλα παιδιά, που οι πλατφόρμες εμφανίσουν ως “καλύτερα”, “πετυχημένα”, “τέλεια”, χωρίς να βλέπει ότι αυτά μπορεί να έχουν επαγγελματικό εξοπλισμό, βοήθεια ή εμπειρία, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η χαρά της δημιουργίας μετατρέπεται σε αμφιβολία: “Τελικά, αξίζει αυτό που κάνω; Ίσως δεν έχω ταλέντο τελικά”.

Και μετά, είναι η «αρχή της ΣΥΝΕΠΕΙΑΣ». H απαίτηση για διαρκή παρουσία — να ανεβάζεις, να απαντάς, να μην χαθείς ούτε μέρα. Κάπου σε αυτή την ανάγκη να είσαι πάντα παρών, πάντα ενεργός, πάντα παραγωγικός, η τεχνολογία σταματά να είναι εργαλείο έκφρασης και μέσο δημιουργίας και γίνεται πηγή πίεσης και άγχους για τον έφηβο. Η “συνέπεια” που απαιτούν τα social media για να σε κρατούν ορατό δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα· είναι ένα βάρος που ο έφηβος καλείται να κουβαλήσει πριν ακόμη προλάβει να καταλάβει ποιος είναι.

Ένας έφηβος που γράφει τραγούδια μπορεί να ξυπνάει το πρωί και αντί να σκεφτεται: “Τι θέλω να δημιουργήσω;” να λέει: “Δεν έχω ανεβάσει τίποτα δύο μέρες, θα πέσει η απήχηση.” Έτσι, η δημιουργία δεν ξεκινά από έμπνευση, αλλά από υποχρέωση.

Ναι λοιπόν, τα social είναι ένας υπέροχος τρόπος να μοιράζομαι τη μουσική μου και να φτάνω σε ανθρώπους που δεν θα γνώριζα ποτέ, αλλά χρειάζεται να θυμάμαι ότι όσο με βοηθούν να φαίνομαι προς τα έξω, άλλο τόσο πρέπει να προστατεύω αυτό που έχω μέσα μου.

Και γι’ αυτό χρειάζεται να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στη δημιουργία και στη χρήση τους.

Για έναν 15χρονο δημιουργό, η ισορροπία μπορεί να μοιάζει κάπως έτσι:

• Χρησιμοποιώ τα social media για να μοιραστώ τη μουσική μου, όχι για να ορίσω την αξία μου.
• Μιλάω με φίλους online, αλλά δεν ξεχνάω ότι οι πραγματικές σχέσεις χτίζονται εκτός οθόνης.
• Δημιουργώ χώρο για έμπνευση μακριά από την τεχνολογία – στη βόλτα μου, στην παρέα με άλλα παιδιά.
• Μοιράζομαι τη μουσική μου γιατί με εκφράζει, όχι γιατί περιμένω χειροκρότημα.

Η τεχνολογία μπορεί:

• να μας βοηθήσει να μάθουμε,
• να εξελιχθούμε,
• να δημιουργήσουμε,
• να επικοινωνήσουμε.

Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι:

• Εμείς είμαστε η πηγή.
• Εμείς είμαστε το περιεχόμενο.
• Εμείς δίνουμε στην τεχνολογία τη δύναμή της.

Στο μυαλό ενός ενήλικα έρχεται αμέσως η απαγόρευση ως μέτρο προστασίας. Όμως, τι πραγματικά πρέπει να γνωρίζουν οι έφηβοι, ώστε η τεχνολογία να μην χρειάζεται απαγορεύσεις, αλλά να γίνεται ασφαλές και δημιουργικό περιβάλλον;

• πώς να υιοθετούμε όρια,
• πώς να αναγνωρίζουμε την υπερχρήση,
• πώς να αντιδρούμε σε αρνητικά σχόλια,
• πώς να επικοινωνούμε με σεβασμό,
• πώς να ζούμε και να εμπνεόμαστε εκτός οθόνης.

Κλείνοντας, θέλω να πω το ακόλουθο: Είμαι έφηβη, δεν τα ξέρω όλα. Κάθε μέρα μαθαίνω πώς να χρησιμοποιώ τα social media και τις ψηφιακές πλατφόρμες με τον σωστό τρόπο. Άλλες φορές κάνω λάθη, άλλες φορές τα καταφέρνω καλύτερα, αλλά μέσα από την καθοδήγηση των δασκάλων, των γονιών μου και όσων ξέρουν περισσότερα, αρχίζω να καταλαβαίνω πώς μπορώ να είμαι και δημιουργική και ασφαλής.

Και νομίζω πως αυτό είναι το πραγματικό ζητούμενο: η τεχνολογία είναι ένα εργαλείο που δεν πρέπει να μας στερήσετε αλλά να μας διδάξετε πώς να το χρησιμοποιούμε.

Μελίνα Γατσούλη, 15 ετών